DEVRİMLER TARİHİ - 8

 

 

Cezayir Devrimi (1954-61)

Cezayir bir Fransız sömürgesiydi.

 

Cezayir Bağımsızlık Savaşı, Fransız işgaline karşı ulusal kurtuluş cephesi FLN önderliğinde gelişti.

 

Bağımsızlık bir kent gerilla savaşı sonucunda kazanıldı.

 

Cezayir’in yapılaşma tarzı, dar ve birbiriyle tuhaf bağlantıları olan sokakları gerillalar tarafından bu amaçla iyi kullanıldı.

 

 

Küba Devrimi (1956-59)

Gerilla fikri bu devrimle büyük prestij topladı.

 

Küba’nın ABD’nin arka-bahçesi konumu onu popüler kıldı.

 

Bu devrim iki kişinin şahsında bulur tüm anlatımını.

 

 Biri Guevera, diğeri Castro’dur.

 

Che Guevera

 

Bu devrimin önderlerinden biri, 1967’de Bolivya’da öldürüldükten sonra bir efsaneye dönüşen Che Guevera idi.

 

Ölmediğine dair hikayeler yayıldı, ölümsüz addedildi.

 

İsa benzeri bir kurtarıcı figürle özdeşleştirildi.

 

İsa’yı çarmıhta Che olarak gösteren resimler var.

 

Cesedi öldürüldükten 30 yıl sonra bulundu.

 

Elleri kesilmişti.

 

Kemikleri dahil kalıntıları Küba’ya gönderildi.

 

Gömüldüğü sıradaki resmi İsa’ya benzetildi.

 

1960’ların protestosunun sembolü oldu.

 

1968 kuşağının elinde ve dilinde her yanda bir slogana dönüştü.

 

O, özel mülkiyetten ve paradan nefret ederdi.

 

Ulusal Banka’nın başına getirildiğinde parayı tasfiye etmeyi düşündü.

 

Hedefi “Dünyayı istiyorum ve şimdi istiyorum” idi.

 

Onun afiş ve posterlerini, resmini taşıyan tişörtleri üreten global bir sanayi sektörü doğdu.

 

Che, sosyalist idealleri temsil ediyordu ve bu uğurda ölen büyük bir devrimciydi.

Fidel Castro

 

Küba devriminin bir nolu önderi ise Castro’dur.

 

Bir Avukat’tır. Batista’nın Amerikancı rejimine karşı Kübalı kahraman Jose Marti’nin etkisi altında ve izinde silah temin etmek için yüzlerce kişiyle 1956’da Küba ordusuna ait Moncada Kışlası’na bir baskın yaptı.

 

Çatışma çıkarsa savaşarak dağlara çekileceklerdi.

 

Baskıncıların çoğu, hemen hepsi  öldürüldü.

 

Kendisine sempati duyan bir askeri görevli sayesinde F. Castro sağ yakalandı ve yargılandı.

 

Bu yargılama onu Jose Marti’den sonraki dönemde Küba’nın en büyük kahramanına dönüştürdü.

 

Mahkemede “History will absolve me” (tarih beni berat ettirecek) dedi ve bu savunmasında öncülük ettiği hareketin programının esasını açıkladı.

 

15 yıla mahkum edildi.

 

Çıktı veya kaçtı.

 

Moncada baskının tarihi olan 26 Temmuz’dan dolayı  “26 Temmuz Hareketi” olarak bilinen hareketi kurdu ve onun mahkeme savunması bu hareketin programının özünü oluşturdu.

 

Sierra Maestra’da bir gerilla grubu kurdu ve iki yılda bir gerilla ordusuna dönüştürdü bunu.

 

Ocak 1959’da zafer kazanarak Havana’ya girdi.

 

Amerikancı Batista rejimi yıkıldı, Batista kaçtı.

 

Havana’ya girişinden birkaç gün sonra Havana’da halka muazzam bir nutuk verdi.

 

Hemen sonra kurulan mahkemelerde Amerika ve Batista işirlikçilerini yargılattı.

 

Rejimi sevmeyenler Amerika’ya kaçtı ve oradaki bu Kübalı kaçkınlar ABD tarafından Küba’ya karşı kullanılmak üzere organize edildiler.

 

ABD’ne karşı dünyanın en küçük ülkelerinden biri olan Küba SSCB’ne yaklaşmaktan başka çare bulamadı.

 

ABD ambargosu ve yaptırımlarına karşı ekonomisi şekere ve tütüne/sigaraya bağımlı Küba ancak bu sayede ayakta durabildi.

 

ABD-SSCB ilişkilerinde kriz konusu oldu.

 

Küba modeli ve Che Guevera’nın çabaları Latin Amerika’da benzer gerilla gruplarını ve devrimleri özendirdi.

 

 

Vietnam Devrimi

1858’den itibaren Fransa tarafından işgal edilen Vietnam bu süreçte bağımsızlığını yitirdi ve 1896’da hem ekonomik hem politik bakımdan ilhakı tamamlanıp tamamen sömürgeleşti.

 

Monarşi Fransa ile işbiriği yaptı.

 

Sömürge düzeni 1896’dan 1916’ya dek iyice pekişti.

 

 Vietnam’da modern sınıflar ancak Birinci Savaş sonrasında oluşmaya başladılar.

1930’da Vietnam İşçi Partisi kuruldu ve bir zamandır aydınların öncülük ettiği ulusal harekete o önderlik etti.

Vietnam’da ilk kurtarılmış bölgeler 1930-31’de doğdu.

 

Buralarda tıpkı Çin’deki gibi iktidarı halk iktidarı adı altında Köylü Soyetleri ele geçirdi.

 

İkinci Savaş’ın  yaklaşmakta olduğu sıralarda Komünist Enternasyonal savaşa ve faşizme karşı barış ve demokrasi için “geniş halk cepheleri” acil görevini belirledi.

 

Nitekim Fransa’da 1936’da FKP öndeliğinde Halk Cephesi seçimleri kazanıp hükümet kurdu.

 

Fransa’daki bu gelişmenin Vietnam’a etkisi hayli olumlu olmuş, 1936-39 arasında Vietnam’da siyasal özgürlük ortamı genişlemiş, legal propaganda, ajitasyon ve örgütlenme imkanları doğurmuştu.

 

 Buna karşın Fransız işgali devam ediyordu.

 

Gene de Fransız Emperyalizmini Yıkalım, Topraklara El Koyalım, Fransız Söürgeciliği vs gibi sloganlar ve kavramlar bu dönemde askıya alınmış, düşman tarifinde daha çok Fransız Faşistleri ve Gerici Sömürgecileri gibi söylemler tercih edilmişti.

 

Çünkü Fransa faşist üçlüye karşı SSCB’nin yanındaydı ve KE’in politikaları Vietnam’a böyle yansıtılıyordu.

 

1939’da II. Savaş başlayınca durum değişti.

 

 Aralık 1939’da partinin MK’sı Fransız emperyalizmine karşı bir birleşik cephe kurmayı ve bir ayaklanma örgütlemeyi kararlaştırdı.

 

Bu öncelikli görevin başarısı için toprak devrimi siyaseti bırakıldı.

 

Bu arada hızlı değişiklikler cereyan etti.

 

Hitler Fransa’yı işgal edince, Japonya Çin Hindi ve Vietnam’ı Fransa’dan aldı.

 

Böylece Vietnam, bu kez Japonya ile karşı karşıya geldi.

Vietnam devriminin bir ulusal kurtuluş devrimi olduğundan hareketle 1941’de Viet Minh adında bir ulusal cephe kuruldu.

 

1944-45’te ise Vietnam Kurtuluş Ordusu kuruldu.

 

Anti-Japon bir genel ayaklanma hazırlıkları yürütüldü.

 

Mayıs 1945’te Nazi Almanya’sı teslim olunca, 8 Ağustos 1945’te SSCB Japonya’ya savaş ilan etti ve sonunda ABD’nin de devreye girişiyle 15 Ağustos 1945’te Japonya da teslim oldu.

 

Bu kez II. Savaşın galibi olan ABD, İngilter ve Fransa müttefik ülke orduları girecekti Vietnam’a.

 

Parti erken davranıp onlar gelmeden ve Japonlar’dan boşalacak yeri doldurmadan önce genel bir ayaklanmayla iktidarı almaya karar verdi.

Ağustos 1945’te tüm ülkede iktidar alındı ve Ho Şİ Minh başkanlığında bir geçici hükümet kuruldu.

 

Proletarya önderliğinde bir halk devrimi olarak tanımlanan bu olayı takiben 2 Eylül 1945’te ise Vietnam Demokratik Cumhuriyeti ilan edildi.

Bu zaferde dış etkenler ve uluslararsı gelişmeler belirleyici oldu.

 

Ama Vietnam gene de Fransızlar tarafından ele geçirildi.

1954’te ülkenin kuzeyinde zafer kazanıldı.

 

Güneydeki direniş hala kazanmamıştı.

 

Bu aralıkta Güney’de Fransızlar’ın yerini ABD aldı.

 

Güneydeki direniş 1960’ta oluşturulan Güney Vietnam Ulusal Kurtuluş Cephesi önderliğinde ABD’ye karşı sürdürüldü.

 

Vietnam’ın birliği ve bağımsızlığı günün sloganı oldu.

 

1969’da Güney Vietnam da kurtarıldı.